نشست «چگونه فریب نخوریم؟ شناخت مغالطات رایج در زندگی روزمره و اخبار سیاسی» برگزار شد

به گزارش واحد رسانه و روابط عمومی معاونت فرهنگی و اجتماعی دانشگاه، دکتر مصطفی فروتن‌تنها، عضو هیأت علمی دانشگاه بیرجند، در نشست «میز گفت‌وگوی دانشگاهیان و مردم» به تشریح مغالطات رایج در فضای رسانه‌ای و زندگی روزمره پرداخت.

این نشست شامگاه ۱۹ شهریورماه و در پارک مجنون میدان مادر بیرجند برگزار شد و به بررسی شیوه‌های رایج شکل‌گیری و انتقال استدلال‌های نادرست در فضای رسانه‌ای، اخبار سیاسی و تعاملات روزمره اختصاص داشت.

دکتر فروتن‌تنها با تأکید بر اینکه شناخت مغالطات، مهارتی کاربردی و ضروری برای تشخیص استدلال صحیح از استدلال معیوب است، هشدار داد که این پدیده تنها به فضای مجازی محدود نمی‌شود و در مسائل اقتصادی، اخبار سیاسی و تعاملات روزمره نیز به وفور مشاهده می‌شود.

استادیار گروه معارف دانشگاه بیرجند در ادامه با برشمردن نمونه‌هایی از مغالطات پرکاربرد، به «مغالطه تکرار» و «نقل‌قول ناقص» اشاره کرد.

وی توضیح داد که گاهی یک ادعا یا شایعه صرفاً به دلیل بازنشر و تکرار مکرر در کانال‌ها و گروه‌های مختلف، از سوی مخاطب باور می‌شود؛ در حالی که تکرار یک ادعا، دلیلی بر صحت آن نیست.

فروتن‌تنها همچنین درباره مغالطه نقل‌قول ناقص اظهار کرد که رسانه‌ها یا جریان‌های مختلف ممکن است با بریدن بخشی از سخنان یک شخصیت و حذف سیاق کلام، معنا و مفهوم اصلی سخن را در راستای اهداف خود تحریف کنند.

وی در ادامه به تشریح مغالطاتی همچون «دوگانه جعلی»، «پهلوان‌پنبه» و «تعمیم شتاب‌زده» پرداخت و توضیح داد که در این روش‌ها، گزینه‌های موجود به دو حالت افراطی محدود می‌شوند، دیدگاه طرف مقابل به ضعیف‌ترین شکل ممکن تفسیر و سپس نقد می‌شود، یا بر اساس چند نمونه محدود و استثنایی، حکمی کلی درباره یک جامعه یا گروه صادر می‌شود.

عضو هیأت علمی دانشگاه بیرجند همچنین «توسل به مرجع نامعتبر» و «توهین به جای استدلال» را از دیگر ترفندهایی دانست که در آنها به جای ارائه دلیل منطقی، به شخصیت و جایگاه افراد حمله می‌شود.

وی در بخش پایانی سخنان خود با هشدار نسبت به «مغالطه توسل به احساسات» و «توسل به اکثریت»، خاطرنشان کرد که تعداد لایک‌ها یا اعضای یک کانال در فضای مجازی، دلیلی بر صحت محتوای آن نیست.

فروتن‌تنها افزود: احساسات زمانی مغالطه محسوب می‌شوند که به عنوان تنها دلیل برای اثبات یک ادعا به کار روند.

عضو هیأت علمی دانشگاه بیرجند در پایان، آموزش مهارت‌های تفکر انتقادی در کنار سایر دروس تحصیلی را ضروری دانست و کتاب «مغالطات» اثر دکتر علی‌اصغر خندان را به عنوان منبعی کاربردی برای مطالعه در این حوزه معرفی کرد.

شایان ذکر است سلسله نشست‌های میز گفت‌وگوی دانشگاهیان و مردم و از سوی معاونت فرهنگی و اجتماعی دانشگاه بیرجند، بسیج اساتید و کارکنان، نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌های استان و با همکاری سایر دانشگاه های استان، برگزار می گردد.